Search

Full Story

All that around you

Category

ప్రయాణాలు

Travelogue

మనిషి నీడకు దూరంగా వున్న ప్రకృతి ఏకాంత సౌందర్యం! 


చివరాదాకా వెల్లడికాని మూలమలుపులో ఉన్నట్టుండి తెరుచుకున్న ఒక అద్భుతం…కళ్ళు విప్పార్చుకోడానికి ఒక ఇంద్రజాలం…మనసు వికసించడానికి ఒక కొత్తదనం…పునరావృతంకాని కాలంలా, సుపరిచితం కాని స్ధలంలా, పునరుక్తి కాని భాషలా, ప్రతిధ్వనించని ధ్వనిలా, చర్విత చరణం కాని జీవితంలా ఒక వండర్ లాండ్ కాలికి తగిలింది. 

ఇది ఎత్తిపోతల జలపాతం
నల్లగొండ జిల్లాలో నాగార్జునసాగర్ దాటగానే గుంటూరు జిల్లా…మాచర్ల రోడ్డులో అక్కడికి 13 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఎత్తిపోతల జలపాతముంది. గత ఆదివారం మా ఇద్దరు పిల్లలు, భార్య, నేనూ నాగార్జున సాగర్ వెళ్ళినపుడు ఈ జలపాతాన్ని కూడా చూశాము. కొండెక్కే గేటుదగ్గర కారు టోలు పదిరూపాయలు తీసుకున్నాడు. రశీదంటే మిమ్మల్నవరూ అడగరు పోండి అని భరోసాయిచ్చాడు. ఆ ఘాట్ లో ప్రతీ మలుపూ ఎదర ఏమి చూస్తామోనన్న కుతూహలమే! ఎండిపోతున్నట్టున్న అతి చిన్న చిన్న తుప్పలూ పొదలే…చిట్టడివి అనడం కూడా పెద్దమాటేనేమో!
అయితే అది నల్లమడ అడవి…మనిషి కలుషితం చేసిన అరణ్యపు అంచు…లోయలోకి వెళితే, అడవి లోకి చేరగలిగితే పులులు, ఏనుగలు ఏమోకాని అన్ని అడవి జంతువులూ తప్పక వుంటాయి. 
చేరవలసిన చోటుకి చేరాము. ఎంటె్రన్స్ టికెట్ ఇచ్చేదీ, గేటుముందు నిలుచుని టికెట్ ని స్వైప్ చేసేదీ ఒకే మనిషి. బస్సులో, షేర్ ఆటోల్లో అక్కడికి చేరి గుంపులు గుంపులుగా వేచి వున్న మనుషులు ”ఒక్కడే పాపం” అని సానుభూతి చూపినవారే తప్ప ఏంటీ నాన్సెన్స్ అని చిందులు తొక్కిన వారు. ఒక్కరూ కనబడలేదు.
మట్టిమనుషులకూ, నాగరీకులకూ అదే కదా తేడా!
టూరిజం రెస్టారెంటు, గెస్ట్ రూములు, టాయిలెట్ల కాంటా్రక్టర్ల అసలు చెప్పుకోకపోవడమే మంచిది. తాజ్ మహల్ ముందు తాజ్ మహల్ బొమ్మలు అమ్ముకునే వారు హెచ్చు ఆదాయాల మీదే దృష్టి పెట్టి వుంచుతారు. వారివి తాజ్ మహల్ ఔన్నత్యం గురించి ఆలోచించే తీరుబాటు జీవితాలు కావు. టూరిస్టు కేంద్రాల వద్ద ఏ వ్యాపారమైనా అంతే…
అది టూరిస్ట్ స్పాట్ కాబట్టి మల్టీనేషనల్ బ్రాండుల ఫుడ్ పేకెట్స్ అక్కడ చాలా వున్నాయి.అయితే మనుషులు మరీ ఇష్టారాజ్యంగా వుండకుండా కోతులు బాగానే కాపలా కాస్తున్నాయి. అడవంటే కోతుల ఆవాసమే. మనిషి పొడ సోకి వాటి పర్యావరణం దెబ్బతింది. అడవిలోకి వెళ్ళి ఆహారం సేకరించుకునే శ్రమను మరచి కేంటీనులోదూరి, మనుషుల చేతుల్లో వి లాక్కుని తినేసే గూండాయిజానికి పాల్పడుతున్నాయి.అయినా కూడా పోలీసులెవరూ లేకపోవడం మంచివిషయంగానే నాకుతోచింది.
తూర్పుకనుమలలో నల్లమల కొండలలో పుట్టిన చంద్రవంక నది ముటుకూరు అనే చోట పుట్టిందట చంద్రవంక నది. తుమృకోట అభయారణ్యాలలో కొండలపైనుంచి లోయలోకి దిగుతూ అద్భుతమైన ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. పచ్చని కొండలమధ్యనుంచి సుమారు 70 అడుగుల ఎత్తునుంచి కిందకు దూకే చంద్రవంక నది లోయల్లో ప్రవహించి కృష్ణానదిలో కలుస్తుంది. జలపాతాన్ని చూడడానికి వ్యూపాయింట్ ఉంది. అక్కడ నుంచి చంద్రవంక నది లోయలోకి దూకుతున్న దృశ్యాలు కనువిందు చేస్తే, ఆ నది వినిపించే గలగలలు వీనులవిందు చేస్తాయి. యతులు తపస్సు చేసుకునే ప్రశాంతమైన ప్రాంతం కాబట్టి యతి తపోతలము అనే పేరు క్రమంగా ఎత్తిపోతల అయిందని అంటారు. చీకటి పడకుండా అక్కడికి చేరుకోగలిగితే జలపాతం దూకే లోయ లోకి మెట్ల దారి ఉంది. అక్కడ దత్తాత్రేయస్వామి కోవెల దర్శించుకోవచ్చు. నది లోయలోకి దూకే చోట మొసళ్ళు వున్నట్టు బోర్డు హెచ్చరిస్తూంది. ఆ పక్కన సన్నటి నీటిపాయ ఉండి సమతల ప్రదేశం ఉంది కనుక పిల్లలు పెద్దలు నీళ్ళల్లో తడిసిపోవచ్చు.

అత్యంత కృత్రిమాలైన జలవిహార్ లూ, స్నోపార్కులూ, ఇవ్వలేని సహజమైన ఆనందాలను ఇలా…మనిషి నీడకు దూరంగా వున్న ప్రకృతి ఏకాంతాలే కదా  ప్రసాదించేవి!
కొన్నైనా పరిచయం లేని సంతోషాలే కదా మనిషిలో జీవశక్తిని ఉత్సాహపరచేవి!!

  
 

పాటలేని రోద 


కుటుంబ సందర్భాలు, వ్యక్తిగత సమయాలు, బహుశ పసితనపు కలలకూడా మార్కెట్ అయిపోయాయని అర్ధమౌతోంది. నగర జీవితమంటే పాట లేని రొద అనిపిస్తోంది.

నిన్న ఒక ఐ కేర్ సెంటర్ లో వేచి వున్నపుడు అక్కడున్న 26 మందిలో 17 మంది టెక్టి్సంగ్ లోనో కాలింగ్ లోనో కనిపించారు. ఇన్ ఆర్బిట్ మాల్ లో ఒక ఫుడ్ కోర్టులో తండ్రి వాయిస్ కాల్ లో, తల్లి డేటా కాల్ లో, చిన్నారి ఎలకా్ట్రనిక్ కారు రేసులో, వారు తినవలసిన ఫుడ్ పిచ్చి చూపులతో…

ఇదంతా కనిపించని పరుగులా వుంది…ఇందులో సహజమైన ఆనందం ఏదో మిస్ అయినట్టుంది…ఇదంతా అనుభవంలా లేదు…ఏదో వెంపర్లాటలా వుంది.

నా భార్య అన్నట్టు ఒక జీవనశైలిని వ్యాఖ్యానించడానికి నేనెవరిని? నా చేతి దురదని మీరు మన్నించాలి

ఇపుడు ఒక మాట మీకు తప్పక చెప్పాలి…గోదావరి జిల్లాలను “అమరావతి”గా మార్చాలన్న ఆలోచన రాని చంద్రబాబుగారికి నేను రుణపడి వున్నాను.
గమనిక : నేను అభివృద్ధి నిరోధకుణ్ణికాదు… బిడ్డ ఎదుగుదల సమతౌల్య పౌష్టికాహారంతోనే తప్ప స్టెరాయిడ్స్ తో కాదన్నదే నా అరణ్య రోదన 

(హైదరాబాద్ లో రెండో రోజు ఆలోచనలు – బుధవారం శుభోదయం) 

గోదావరి డెల్డా అంటే చిలవలు పలవలుగా పాకిన ఈనెల్ని అల్లుకున్న  పచ్చని ఆకు 


తూర్పుగోదావరిలో, కోనసీమలో, పశ్చిమగోదావరిలో ఏ కాల్వకింద ఊరుకి వెళ్ళవలసిన అవసరమో ఆలోచనో తట్టగానే చల్లగా పడవ ప్రయాణం మొదలుపెట్టేసినట్టువుంటుంది. పారేనీరూ, కదలని చెట్టూ పలకరిస్తున్నాయనిపిస్తుంది. 

బ్యారేజి మీద బస్సు వెళుతున్నపుడు అఖండ గోదావరి జలరాశి మీదుగా వీచే నైరుతిగాలి మొహాన్నితాకినపుడు, లోనికి చేరినపుడు ఏదో పట్టరాని సంతోషంలో ఉక్కిరి బిక్కిరౌతున్నట్టు వుంటుంది. సహ ప్రయాణికుల మాటల్లో హావభావాల్లో కష్టసుఖాలు వినబడినపుడు, కనబడినపుడు మనం జీవితంలోనే వున్నామన్న స్పృహ వస్తుంది. బొబ్బర్లంక కూడలిలో సిపిఎం సభల ప్రచారం పాటలో దరువు మోత హుషారెక్కించింది. ఆపక్కనే చొక్కా బొత్తాలూడిపోయి, పుల్లయిస్ చీకుతున్న  పిల్లాడి మొహంలో ప్రపంచాన్నే జయించిన తృప్తికనబడింది.

విజ్జేశ్వరంలో బస్ ఫుల్లు. కాసేపటికి కోడిపెంట వాసనరాగానే సమిశ్రగూడెం దగ్గరున్నామని అర్ధమైపోయింది. ఖాళీ అయిన కిటికీ పక్క సీటులో కూర్చుంటే కనబడే దృశ్యాల అందాన్ని హైడెఫినెషన్ కెమెరాలు కూడా చూపించలేవు. పదకొండో తేదీ సోమవారం నాడు డి ముప్పవరం, కానూరు, తీపర్రు, కాకరపర్రు, అజ్జరం, పెరవలి.., సాయం సంధ్య వేళ అదేదారిలో రాజమండ్రికి తిరుగు ప్రయాణం చేసినప్పటి ముచ్చట ఇది. 

కొత్తగా తారుపరచుకున్నరోడ్డు మీద మెత్తగా బస్సు వేగంగా పాకుతున్నపుడు ఇది కాటన్ దొర బృదం తిరిగిన కాల్వగట్టేనన్న జ్ఞాపకం ఆ మహనీయుణ్ణి మరోసారి స్పురణకు తెచ్చింది. నీరుపల్లమెరుగుననే ప్రాధమిక సూత్రంలో గ్రావిటేషన్ ఫోర్సుని పురుకూస వుండలు విసిరి వాలు కనిపెట్టి ఆమార్గంలోనే కాలువలు తవ్వించిన ‘నిత్యజీవితంలో భౌతిక శాస్త్రం’ టెక్నాలజీ మరోసారి అబ్బురమనిపించింది. 
పట్టని/నిండిన చోటునుంచి తొలగిపోడానికి నేలమీద నీరు ఏర్పరచుకున్న జాలు కాలక్రమంలో పశువులకు పుంతై, మనుషులకు దారై వర్షాకాలంలో పెద్ద అసౌకర్యమై, కాటన్ దొర చేతిలో గ్రావిటేషన్ కెనాలై, పర్యవేక్షణా నిర్వహణా యంత్రాంగాలకు రహదారులైన కాలక్రమంలో అందరికీ తార్రోడ్డయిన కాల్వగట్టు జీవిత చరిత్రగుర్తుకొచ్చింది. 


పొలాల పక్కనే టూవీలర్ మెకానిక్ షెడ్లు, మూడు చోట్ల సెకెండ్ హాండ్ కార్ల పార్కులు/సేల్సు పాయింట్లు చూస్తే జీవనశైలిలో యాంత్రిక సౌకర్యం కనిపిస్తూంది. ఆషెడ్ల చుట్టూ వున్న కొబ్బరాకు దడులు చూస్తే గోదావరి డెల్టా నేటివిటీ అర్ధమౌతుంది. 

ఒకో ఊరిలో  గుంపులు గుంపులుగా వీపున బరువైన బ్యాగులతో దిగే పలచటి కాలేజి అమ్మాయుల్ని చూస్తే  ఉచిత చదువు ఇచ్చిన ఎన్ టి ఆర్, వృత్తి విద్యాకోర్సులకు ఫీజు రీఎంబెర్స్ మెంటు ఇచ్చిన రాజశేఖరరెడ్డి గార్లమీద గౌరవమొచ్చింది. అబ్బాయిలు, అమ్మాయిల యూనీఫారాలు చూస్తే పూడ్చేసిన ప్రభుత్వ విద్యా సమాధుల మీద పూలకుండీల్లా అలంకరించిన ఆక్రమించుకున్న నారాయణ చైతన్య బ్రాండ్ల చదువులే తలపునకు వచ్చాయి. 

పంటకోసిన వరిచేలు పోలీసు అంటకత్తిరిలాగా, హైస్కూలు కుర్రాడికి తండ్రి చేయించిన సమ్మర్ క్రాఫులాగా వున్నాయి. 

పెళ్ళి ముచ్చట్లు, పలకరింపుల విషాదాలు, ఆస్పత్రి కష్టాలు, అప్పులతిప్పలు…ఇలాంటి ఈతి బాధలెన్నో అర్ధమైనట్టూ, అర్ధమవనట్టూ ప్రయాణికుల ముచ్చట్లలో వినబడుతూనే వున్నాయి.

కృష్ణా డెల్టా చూశాను, నాగార్జున సాగర్ కుడి ఎడమకాల్వల కింద ఊళ్ళు చూశాను. ప్రతీ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టూ సిరిసంపదలను ఇచ్చేవే…అందుకు మూలాలైన పాడిపంటలు కృష్ణా, గోదావరి డెల్టాల్లో వున్నంత పదిలంగా దేశంలోనే ఎక్కడా లేవేమోనని నా అనుమానం. ఈ ప్రత్యేకత నైసర్గిక ఉనికి నుంచీ, నేల స్వభావం నుంచి వచ్చినవే. ఈ డెల్టాలు సముద్రతీరంనుంచి సగటున 70 కిలోమీటర్లలోపుదూరంలో, తీరానికి, నేషనల్ హైవేకీ మధ్యలో వున్నాయి. పంటకి అవసరంలేకపోయినా మాగాణుల్లో కాస్తయినా తీపినీరు లేకపోతే ఉప్పునీరు చేరి చేలు చౌడుబారిపోతాయి. నేల స్వభావం / సాయిల్ టెక్చర్ మారకుండా సహజ ప్రవాహాలే డెల్టాలను కాపాడుతున్నాయి. 

పట్టిసీమలో ఎత్తిపోతల పధకం వల్ల గోదావరి డెల్టాలో చివరి భూముల స్వభావం మారిపోతుంది. చౌడునేలలు మధ్యకంటా పాకిపోతాయి అని విజ్జేశ్వరంలో దిగిన రైతు పెరవలి సీతారామయ్యగారు వివరించారు. ఆయన తో సహా పశ్చిమగోదావరి జిల్లా వాళ్ళంతా ఏకపక్షంగా తెలుగుదేశాన్నే గెలిపించారు. అయితే ఈ సమస్యను ముఖ్య మంత్రికి చెప్పడానికి ఒక్కడంటే ఒక్కడు జిల్లా నాయకుడు కూడా లేడని ఆపెద్దాయన చాలా బాధపడ్డాడు. ఇది చెబుతున్నపుడు ఆయన కళ్ళలో దిగులుతడి మెరిసింది. 

పాలకులు గతులు తప్పుతున్నా, రుతువులన్నీ వేసవులౌతున్నా, పంట కేలెండర్లు మారిపొతున్నా మనుషులు,మనసుల ప్రకృతి తప్ప, ప్రకృతి ఆకృతి మారడం లేదు…మారదు.

నమ్రత తప్ప ఏమీతెలియని కాలువలు సాగిపోతూనే వున్నాయి. మనిషిలో మాలిన్యాన్ని గుండెలో దాచుకున్న తల్లిలా గోదావరి ప్రవహిస్తూనే వుంది. 
తాతలు గతించాకా వారి రూపులు వారసుల్లో వున్నట్టే, తరాలూ వేషభాషలు మారినా ఒక జాతి సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు రూపాంతరమైనా  సజీవంగా కొనసాగుతూనే వుంటాయి. 

వీటన్నిటికీ మించి నీలిశూన్యంలో పరిమళాలు అల్లుతున్న గాలి నన్నుతాకడం గొప్ప అనుభవం…ఒక్కడినే అయిన నాలో వున్న నీటినీ,నేలనీ,గాలినీ,నిప్పునీ, ఆకాశాన్నీ…మూడుగదుల ఇల్లుదాటి స్వచ్ఛమైన ఒక ‘స్పేస్’లోకి రాగానే పంచభూతాలు పలకరించడమే నా ఆనందోద్వేగమనీ అనుభవయ్యింది.



జీవనవైవిధ్యాన్ని మింగేసిన కొండచిలువ(హైవే ప్రయాణం)



చెట్లనీ, చేలనీ, చెరువుల్నీ, పశువుల్నీ, వీటన్నిటి ఆలంబనగా సాగే జీవన వైవిధ్యాన్ని  మింగేసి పడుకున్న కొండచిలవలా వుంది నేషనల్ హై వే . అపార్టు మెంటులో పడుచుపిల్లలు భయపెట్టీ బతిమిలాడీ మాకూ, కారుకీ పులిమిన హోళీ రంగులతో ఒంగోలులో బంధువుల ఇంట పెళ్ళికి ప్రయాణం మొదలైంది. 

రాజమండ్రి నుంచి ప్రారంభమైన ప్రయాణంలో ఐదోనెంబరు జాతీయ రహదారికి రెండువైపులా పట్టణాలకు గ్రామాలకు దగ్గరగా వున్న పొలాల్లో పచ్చదనపు ఆచ్ఛాదన పోయి నేల నగ్నంగా మిగిలుంది. మట్టితోపాటు చెట్లనీ తవ్వేసి నాటిన ఇసుకా సిమెంటూ బిల్డింగులై మొలుస్తున్నాయి. వాటికి ఎరువు అన్నట్టు ఉరు చివర్లలో వాడి పారేసిన ప్లాస్టిక్ సంచులు భూమిమీద పొరలు పొరలుగా పేరుకుపోతున్నాయి. ఊళ్ళకు దూరంగా వున్న నేలమీద పైర్లు వున్నా పౌష్టికాహారంలేని సోమాలియా పిల్లల్లా గిడసబారిపోయినట్టున్నాయి. 
వాటి పచ్చదనంలో కళాకాంతులు లేవు. చమురు కాలిన పొగ ధూళి పంటల్ని కమ్ముకున్నట్టు వుంది.

దారిపొడవునా జీవన వైవిధ్యం కాక మూసపోసిన జీవితమే ఎదురైనట్ట అనిపించింది. 
ప్రయాణంలో రెండువేపులా పొలాలు, చెట్లు వుండేవి. పొలాల్లో క్రిమికీటకాలు తినే పక్షులు చెట్ల మీద కాపురముండేవి. పశువుల గాయాల్ని క్లీన్ చేసే పక్షుల్ని వాటికి దురదొస్తే గోకే పిట్టల్నీ చూశాం.సువిశాలమైన పొలాలు పాడైపోయి, పెద్దపెద్ద చెట్లు లేకుండాపోయాక ఆధారంలేక పశువుల పక్షులు ఈ మార్గంనుంచి ఎటో వెళ్ళిపోయాయి. 334 కిలోమీటర్ల (రాజమండ్రిలో మా ఇంటి నుంచి ఒంగోలులో మేము దిగిన హొటల్ వరకూ వున్న దూరం) ప్రయాణంలో రోడ్డు పక్కన ఒక్క పశువు కూడా కనిపించలేదు. పొలాల్లో రైతులు కనిపించలేదు. టోల్ గేట్ల వద్ద విసుగూ విరామంలేకుండా నిలువుకాళ్ళ జపంచేసే గుమాస్తాలగానో , గార్డులగానో వేరుశెనక్కాయలు అమ్ముకునే సర్వీసు సెక్టారులోకో రైతులూ రైతు కూలీలూ డంప్ అయిపోయారనే అర్ధమైంది. 

హైవేలో రెస్టారెంట్లు లేవు వున్నా బాగోవు కాబట్టి ఇంట్లో చేసి తెచ్చుకున్న పులిహోర ఏ చెట్టుకిందైనా తినొచ్చని అనుకున్నాము. ఎంతదూరానికీ చెట్టే లేకపోవడం వల్ల ఆకలిక పెరిగిపోయి కారు ఓ పక్కగా ఆపి లోపలే కూర్చుని కడుపు నింపుకున్నాము. ఆశోకుడు అనగానే ‘చెట్లు నాటించెను’ అనే ఎందుకు చెబుతారో రోడ్ల పక్కన చెట్ల అవసరం ఏమిటో అనుభవమయ్యింది. 

ఆకులు రాలే శశిరరుతువులో పచ్చదనం షేడ్స్ మార్చుకుంటూ ఆకు ఆరెంజ్ రంగులోకీ, కాండం బూడిద రంగులోకి మారుతాయి. ఆకాశంలో కూడా ఈ రంగులే వేర్వేరు షేడ్స్ లో కనిపిస్తాయి. ప్రకృతితో జీవనం ముడిపడివుండటం ఇదే. ఎంతదూరం చూసినా ‘తెల్ల’ మొహం వేసుకున్న ఆకాశం పేలవంగా కనిపించింది.

కారు నడపడం నాకు మీద ఆసక్తి పెరగడం బాగానే నడపడం, కాలి బొటన వేలు గాయపడిన స్ధితిలో కూడా నా చిన్న కొడుకు బాగా డ్రయివ్ చేయడం, నా భార్య ఆమె కజిన్ చెల్లి ఏకధాటికగా ఇతర కజిన్లనురించి చెడూ, మంచీ ముచ్చటించకోవడం, పెళ్ళి కొడుకు ఇంట్లో, వాడి పిన్ని ఇంట్లో మర్యాదగా మాతో తెగతినిపించేయడం కూడా హోళీనాడు నన్ను పులుముకున్న రంగులే! 


మనలో మనమే మాట్లాడుకునే ఉద్వేగపు భాష – ప్రయాణం


కోరుకొండ, గోకవరం, సీతపల్లి, రంపచోడవరం, మారేడుమిల్లి, చింతూరు, ప్రాంతాల గిరిజనుల వేషధారణలో పెద్దమార్పు వచ్చింది. అబ్బాయులు జీన్ పాంట్లు, రెడీ మేడ్ షర్టుల్లో, అమ్మాయిలు వదులు వదులు పంజాబీ డ్రెస్సుల్లో గాగ్రాల్లో, అక్కడక్కడా లెగ్గింగ్స్ లో కనిపించారు. యువతీయువకుల మొహాల్లో బండతనం అంతరించి నున్నగా నాజూగ్గావున్నయి. టివిడిష్ లు మోటారు బైకులు విరివిగా కనిపించాయి. చవకైన రెడిమేడ్ దుస్తుల దుకాణాలు కూడావున్నాయి.

ఫిబ్రవరి 6, 2015 శుక్రవారం ఉదయం పదకొండున్నరకు రాజమండ్రిలో బయలుదేరి భద్రాచలం చేరుకునే వరకూ రోడ్డుకి ఇరువైపులా గమనించిన విశేషాలు ఇవి. డాక్టర్ గన్ని భాస్కరరావుగారి కారులో వారితోపాటు ఈ ప్రయాణం సాగింది. గోకవరం లో డాక్టర్ బదిరెడ్డి రామారావు గారి ఇంట్లో భోజనం చేసి వారిని కూడా వెంటబెట్టుకుని పన్నెండున్నరకు ప్రయాణం మొదలు పెట్టాము. ఈ ప్రయాణంలో రోడ్డుకి రెండువైపులా గమనించిన విశేషాలు ఇవి.

రోజూకంటే ముందు విందు భోజనం చేయడం వల్ల కునుకుతున్నపుడు ఎసి కారులోని చల్లదనాన్ని చలి ఆక్రమించుకున్నట్టు అనిపించింది. మారేడుమిల్లి జోన్ లో ఎంటరయ్యామని కళ్ళుతెరవకుండానే అర్ధమైంది. శ్రీమతి మణి ఆతిధ్యపు మగత కాసేపు కళ్ళు తెరవనీయలేదు. ఘాట్ రోడ్డుకి వచ్చాక వంపుల ప్రయాణానికి నిద్రతేలిపోయింది.

రోడ్డుని డబుల్ రోడ్డుగా విస్తరించారు. రోడ్డు బాగుంది. పనిచేస్తూ రెండు బుల్ డోజర్లు కనిపించాయి. పాతవాటిలా కాకుండా కాంపాక్టుగా వున్నాయు. రోలర్ లకు వైబ్రేషన్ వుంటటం వల్ల కంకర, ఇసుక, తారు ఖాళీలు లేకుండా సర్దుకుని సాలిడ్ రోడ్ అవుతుంది.

కొండవాలులు సరే చదునైన నేలలో ఎక్కడోగాని సారవంతమైన భూములు లేవు. జొన్న, బుడమ వొడ్లు లాంటి పైర్లు పలచగా కనిపించాయి. పొడిపారినట్టున్న ఎర్రమన్ను నేలమీద నానారకాల అడవి చెట్లు మొక్కలు పొదలు నల్లటి షేడ్లతో ముదురు ఆకుపచ్చ రంగులో గిడసబారిపోయినట్టు వున్నాయి. మనుషులేకాదు కుక్కలు, మేకలు, ఆవులు, ఎద్దులు కూడా సౌష్టవంగా లేవు. అలాగని బక్కచిక్కిపోయి కూడా లేవు. మొత్తం ఆప్రాంతపు జీవ చైతన్యంలోనే ఒక లాంటి గిడసబారినతనం వున్నట్టు అనిపించింది. జాళ్ళు అక్కడక్కడా గుంతల్లో పేరుకున్న కుళ్ళునీళ్ళు తప్ప పాములేరు, నాగులేరుల్లో ప్రవాహాలు లేవు. శబరినది మాత్రం మందమైన ప్రవాహంతో నిండుగా వుంది

చింతూరులో టీ తాగడానికి ఆగాము. ఒకప్పుడు వ్యాపారాలన్నీ గిరిజనేతరులవే..గిరిజనులు కూడా స్వయంగా వ్యాపారాలు చేసుకోవడం ప్రారంభమైంది. గిరిజనేతరుల వ్యాపారాల్లో పనిచేసే గిరిజనుల సంఖ్య పెరిగింది. అన్నిటికి మించి ఇరువురి మధ్యా ఆధిపత్య, పరాధీన భావనల్లో చనువు స్నేహభావాలు పెరిగాయి. ఒక గిరిజన యువకుడి (మొహం చూస్తే తెలిసిపోతుంది) టీదుకాణం ముందు నుంచుని పరిసరాలను పరిశీలించినపుడు ఇదంతా అవగతమైంది. ఆయువకుడు ఒక చెవికి పోగుపెట్టుకున్నాడు. ఫాషనా? మీ ఆచారమా అని అడిగితే ఫాషనే అన్నాడు. మూకుడులో వడల పిండి వేసేటప్పుడు ఆయువకుడు చెయ్యితిప్పడం ఒక నాట్య విన్యాసమంత కళాత్మకంగా కష్టంగా వుంది.

భద్రాచలం పట్టణంలో ప్రవేశించాక ఎడమవైపు కనిపించిన ‘తెలంగాణా రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్ధ ప్రయాణ ప్రాంగణం భద్రాచలం’…బోర్డు చూడగానే ఒక అనుబంధపు నరం మెలితిరిగినట్టు అనిపించింది. రాష్ట్రవిభజన తరువాత తెలంగాణాలోకి వెళ్ళడం ఇదే మొదటిసారి. ఊరి చివర పొలంలో వున్న మూర్తిరాజు గారి మకాం లోకి వెళ్ళి కాఫీ తాగుతూ తెలంగాణా లో ఎలావుంది పాలనబాగుందా అని అడిగినపుడు టౌను తెలంగాణా కిలోమీటరు లోపువున్న ఈ ప్రాంతం ఆంధ్రప్రదేశ్ అని చెప్పారు.

అక్కడినుంచి ఆలయదర్శనం..నా మిత్రులు ప్రముఖులు కావడం మూలాన మేము క్యూలో వేచివుండకుండా నేరుగా గర్భగడిలోకి వెళ్ళే సదుపాయాన్ని స్ధానికులు కల్పించారు. గోత్రనామాలతో అర్చనలు చేయించుకున్నాము.

స్ధల, కాలాల పరిధిని దాటి అనంతంగా జీవించే స్మృతే దేవుడు…వందల తరాల తరువాత కూడా కొనసాగే ఎమోషనే భక్తి… సీత, లక్ష్మణ, హనుమంతుల తోడుగా రాముడు ఈ మాటే చెప్పాడనిపించింది ఏ పటాటోపమూ లేకపోవడం వల్లనేమో ఈయన ఫ్రెండ్లీ దేవుడయ్యాడని బోధపడింది. కాసేపైనా ఒక అలౌకిక ప్రశాంతత ఏప్రార్ధనా మందిరంలో అయినా వుంటుంది. గుడి, చర్చి, మసీదు ప్రతీచోటా ఇలాగేవుంటుంది. పోనీ దీన్నేదేవుడి మహిమ అనుకుందాం!

దారిలో “తానీషా కల్యాణ మండపం” ఓక్షణం గగుర్పరచిన మత సామరస్యపు స్ఫూర్తి అయింది. షాదీఖానాను కాకుండా ఓసంపన్నులైన నవాబుగారు కొన్నేళ్ళ క్రితమే ఈ కల్యాణ మండపాన్ని కట్టించారట!

టూరిజం హొటల్ లో చిన్నస్వామి రాజు గారి కి 84 వపుట్టిన రోజు అభినందన కార్యక్రమం. మేము వెళ్ళింది వారికి శుభాకాంక్షలు చెప్పడానికే…బుకేలు అందించి అడవిలో ఘాట్ లో ప్రయాణించవలసి వుందన్న వాస్తవాన్ని నైస్ గా మా హోస్టుల చెవిన వేసి కారెక్కేశాము.

మెలికలు తిరిగిన ఘాట్ రోడ్ లో ముందు ఎలాంటి రోడ్ వొంపు వుందో డ్రైవర్ కి తెలియడం ముఖ్యంగా రాత్రివేళ ఎంతైనా వుపయోగం సురక్షితమైన ప్రయాణానికి అదే దోహదకారి అవుతుంది. విశాలమైన బిఎం డబ్లూ్య – ఎస్ యువి కారు విశాలమైన డాష్ బోర్డుమీద జిపిఎస్ నావిగేటర్ ఇలా డ్రైవర్ అబ్బాస్ కి నిరంతరాయంగా దారి చూపిస్తూనే వుంది.

ఉదయం పదకొండున్నరకు రాజమండ్రినుంచి బయలుదేరి రాత్రి పదిన్నరకు ఇలా ఇల్లు చేరుకున్నాము.

సీతపేట కొండమీద దీపాలముగ్గు కనబడింది..గాలికి చెట్టూచెట్టూ రాసుకుని ఎండిన ఆకులు రాజుకుని గాలివీచిన మేరకు తగలబడిపోతూండటం దూరానికి దీపాల హారంలా కనిపిస్తూంది.

ఆకాశం నిర్మలంగా వుంది. పౌర్ణమి తరువాత మూడో రోజు కావడం వల్ల చంద్రుడు పూర్ణబింబమై వున్నాడు. దాదాపు ప్రయాణమంతా ఎడమ కిటికీ నుంచి చూస్తూనే వున్నాను. ఎక్కడోగాని నక్షత్రాలు కనిపించకపోవడంవల్లో, నేనేంటి అడవిగాచిన వెన్నెలనైపోయాను అనుకోవడవల్లో గాని తదియనాటి చంచమామ ఆయన కాస్తఎర్రగా వున్నాడు..

– పెద్దాడ నవీన్

చేతులతో కాదు, చూపులతో పట్టుకోగలిగేదే అందం!


చేతులతో తాకగలిగేది మోహం కావచ్చేమోకాని, చూపులతో పట్టుకోగలిగేదే అందం…అందుకేనేమో నాకు ప్రయాణమంటే పట్టరాని సంబరం…ఎందుకంటే అందమైన అనుభూతులతో తిరిగిరావడం, ఏదో కొత్త జీవ చైతన్యాన్ని ఇంకింపచేసుకోవడం బయటకు వెళ్ళకపోతే కుదరవుకదా?

ద్రాక్షారామ లో వివాహనిశ్చితార్ధానికి తప్పక రావాలని జక్కంపూడి రాజా (దివంగత ప్రజానాయకుడు జక్కంపూడి రామమోహనరావుగారి పెద్దబ్బాయి రాజా ఇంద్ర వందిత్) స్వయంగా పిలిచినపుడే వెళ్ళాలని దాదాపుగా నిర్ణయించుకున్నాను. ఇతిహాసాలమీద మమకారం వల్లో ఏమో ద్రాక్షారామ’మంటేనే లోపల ఒక ఇష్టం మెదులుతుంది మరి.

శివుడి 18 మహా క్షేత్రాల్లో ద్రాక్షారామ ఒకటన్న నమ్మకం వయసు కనీసం 15 వందల సంవత్సరాలయితే, అప్పటి శిల్పకళా వైభవం తూర్పు చాళుక్యుల నాగరికతా, వికాసాలకు ఇప్పటికీ ప్రత్యక్షసాక్షిగా వుందన్న ఆలోచన బాగుంది. అప్పటి సమాజదృశ్యం ఎలా వుండేదో ఊహిద్దామంటే ఎలా ప్రారంభించాలో తట్టలేదు.

కారు కాకినాడ కాల్వరోడ్డులో ప్రయాణిస్తూండగా ‘నీరుపల్లమెరుగు’ అంటే మహాజ్ఞానమని అర్ధమైంది. తెలిసిన విషయాల్ని అన్వయించుకుని జీవితాలను సఫలం చేసుకోవడమే జ్ఞానం. అనుకూల పరిస్ధితులను వెతుక్కుంటూ వలసలో జైత్రయాత్రలో చేసిన వివేకవంతులైన సాహసులవల్లే జాతులు విస్తరించాయి.వికసించాయి. అలా గోదావరి తూర్పుగట్టున తూర్పు చాళుక్యులు కనిపెట్టిన ద్రాక్షారామ కు వెళుతున్నామన్న భావన మరోసారి ఉత్సుకతను రేపింది.

పట్టని/నిండిన చోటునుంచి తొలగిపోడానికి నేలమీద నీరు ఏర్పరచుకున్న జాలు కాలక్రమంలో పశువులకు పుంతై, మనుషులకు దారై వర్షాకాలంలో పెద్ద అసౌకర్యమై, కాటన్ దొర చేతిలో గ్రావిటేషన్ కెనాలై, పర్యవేక్షణా నిర్వహణా యంత్రాంగాలకు రహదారులైన కాలక్రమంలో అందరికీ తార్రోడ్డయిన కాల్వగట్టు మీద గన్నికృష్ణ గారి కారులో ప్రయాణం హుషారనిపించింది.ఆయన అనుచరులు బాలనాగేశ్వరరావు, వెంకటరాజు గార్లు కూడా ఈ ప్రయాణంలో వున్నారు.

నీళ్ళు పచ్చని చెట్లు చాలాచోట్ల కోతలైపోయిన చేలు, ఇటుకల బట్టీలు, కలప అడితులు…దారిపొడవునా ఇవేదృశ్యాలు

నిశ్చితార్ధ వేదిక తూర్పుగోదావరి జిల్లా లో అతిముఖ్యుల తో కిక్కిరిసిపోయింది. రాజాను కలిసి అభినందించి తిరుగుప్రయాణం కాగానే వీరిభోజనాల సంగతి చూడాలని ఒకర్ని పురమాయించారు. మొగమాట పడకండి ‘మాటొచ్చేద్ది’అని ఇంకో పెద్దమనిషి హెచ్చరించారు. ఈజిల్లా యాస, తినకుండా వెళ్ళనిచ్చేదిలేదన్న కటువైన అభిమానం మాటొచ్చేద్ది అనేమాటలో వున్నాయి.

ద్రాక్షారామలో గొప్ప పాకశాస్త్ర ప్రవీణులున్నారు. మాంసాహార వంటకాల్లో వీరి ఖ్యాతి రాష్ట్రమంతటికీ పాకింది. నేను కేవలం శాఖాహారినే. ఏ ఆహారమైనా సరే వంటవారు తమ ప్రతిభను చాటుకోడానికో అత్యుత్సాహంవల్లో రుచులను కలగాపులగంచేసి వంటలు పాడుచేయడం పెరిగిపోతోందన్నది నా అభియోగం. అయితే ఈ వంటలో రుచులను యధాతధంగా వుంచి పండించారు. మొత్తం ఏంబియన్స్ కోసం స్ధానికంగా వున్న వనరులనే తప్ప బయటి వాటిని తెప్పించకపోవడం ఒక విశేషం. గ్రామీణ స్త్రీలలో మేకప్/మేకోవర్ , గ్రామీణ పురుషులలో ఖరీదుల్ని చూపుకోవాలన్న సృ్పహలు బాగా పెరిగాయని వందలమంది హాజరైన ఈ వేడుకలో అర్ధమైంది.

మధ్యతరగతి వర్గాల కొనుగోలు శక్తులు పెరగి కార్లు పెరగడం వల్ల కూడా రామచంద్రాపురం డివిజన్ లో సింగిల్ రోడ్లు ఇరుకై టా్రఫిక్ జాములు తప్పడంలేదు. రోడ్డు వైడనింగ్ కూడా అక్కడక్కడా జరుగుతూనే వుంది.

రామచంద్రాపురంలో గమ్మత్తయిన రుచితో కిళ్ళీలు చుట్టే శ్రీరాజాపాన్ షాప్ ఏసీనూలేనంత నిరాడంబరంగావుంది. ఊరినే పేరులో ఇముడ్చుకున్న తాపేశ్వరం కాజా దొరికే ‘సురుచి’ వ్యాపార వైభవం దాయాదిపోరులో ఏనాడో జయించింది.

వీటన్నిటికీ మించి నీలిశూన్యంలో పరిమళాలు అల్లుతున్న గాలి నన్నుతాకడం గొప్ప అనుభవం…ఒక్కడినే అయిన నాలో వున్న నీటినీ,నేలనీ,గాలినీ,నిప్పునీ, ఆకాశాన్నీ…మూడుగదుల ఇల్లుదాటి స్వచ్ఛమైన ఒక ‘స్పేస్’లోకి రాగానే పంచభూతాలు పలకరించడమే నా ఆనందోద్వేగమనీ అనుభవయ్యింది.

రాజా పెళ్ళినిశ్చితార్ధానికి 7/12/2014 ఆదివారం మధ్యాహ్నం బయలుదేరి అదేసాయంత్రం తిరిగి వచ్చాక ఏర్పడిన ఈ భావోదయం ముప్పైగంటల తరువాత కూడా వెలుగుదారేమో అన్నట్టువుంది

IMG_1477.JPG

IMG_1479.JPG

IMG_1482.JPG

IMG_1485.JPG

విసుగురాని ప్రయాణం


నీళ్ళు…చేలు…తోటలు…రకరకాల ఛాయల్లో పచ్చదనాలు…రికార్డుల కోసమే సరిహద్దులు తప్ప ఊరూ ఊరూ కలిసిపోయినంత చిక్కగా వుండే గోదావరి డెల్టాలో ఏప్రయాణమూ విసుగుకాదు…బస్సులో మనుషుల మాటలు వింటూంటే ప్రపంచం అర్ధమౌతుంది. కిటికీలోంచి కనుచూపు మేరా కాటన్ దొర కరుణ, గోదావరి తల్లి దయ కనబడుతాయి. సోమవారం ఉదయం 10 గంటలకు రాజమండ్రిలో నా ప్రయాణం మొదలైంది. ఆ రూట్ లో అరగంటకో బస్సు. ఎందువల్లో అంతకుముందు రెండు బస్సులు లేవు. బస్సు రాగానే ఆ రెండు బస్సుల రద్దీ దానిమీద పడిపోయింది. చివరి సీటు దొరికింది.

నోరు తెరిస్తే గోదావరి యాస…వేషమేమో ప్రపంచ పోకడ.ముతక మనుషులు..నాజూకుతనం పులుముకున్న అమ్మాయులు…సౌకర్యవంతమైన హెయిర్ స్టయిళ్ళ అమ్మలు…పంచెలు…డ్రెస్సులు…జీన్ పాంట్లు…జరీ చీరలు…మట్టివాసనల భూమిపుత్రులు, పుత్రికలు… అసలు బస్సే తెలుగునేలలావుంది. ఒకతెలుగు దేశం ఆసామీ సభ్యత్వాల నమోదు గొప్పల లెక్కలు చెబుతున్నాడు…’ఆ సోది ఎవడికి గావాల, రోడ్డు కమ్ రైలు బ్రిడ్జిని బాగుజేయించమను’అని ఓ పెద్దాయన ఎద్దేవా చేశాడు…’మరే’ అని ఓ ముసలమ్మ వత్తాసు పలికింది. అపుడు బస్సు బ్రిడ్జిమీద నడుస్తోంది. వాళ్ళంతా రోజూ/తరచు ఆ బ్రిడ్జిమీద రాకపోకలు సాగించేవారేనని అర్ధమైంది. నిజమే! ప్రపంచస్ధాయి రాజధానో, టెక్నాలజీతో తుపానుని ఆపెయ్యడమో వారికి ‘ఎదవ సోదే’ మరి. వాహనాల్ని మనుషుల్నీ ఎత్తికుదేసే మూడు కిలోమీటర్ల నరకం నుంచి విముక్తే ఆ రూటు జనం తక్షణావసరం.

కండక్టరమ్మ కాస్త మెతక మనిషి. పాసింజర్లు లోకువకట్టేశారు. బస్సు బాగోలేదని, డబ్బులు పుచ్చుకోవడమే తప్ప ఆర్టీసీకి బాగుచేయించడం తెలీదా అనీ ఆవిడే బాధ్యురాలైనట్టు వాళ్ళు వాళ్ళు తలోమాటా అంటున్నపుడల్లా కండక్టరెస్ కిటికీలోంచి పచ్చతనాన్ని చూస్తూండిపోతోంది.

నిలబడి, చంకన పసిదాన్ని ఎత్తుకుని రెండో చేత్తో రాడ్డుకి వేలాడుతున్న బెల్టుని అందుకుని కుదుపుల్లో పడిపోకుండా తూలిపోతూ బేలెన్స్ చేసుకుంటున్న ఓతల్లికి పాపను ఇవ్వమని సైగచేశాను..ఓ నవ్వు నవ్వేసింది..’ఏడుస్తాది’ అని చిన్నగా అంది. తరువాత ఐదారు నిమిషాలకు నా బుర్ర వెలిగింది. నేను లేచి సీటు ఇవ్వవచ్చునని…మళ్ళీ సైగ చేశాను. ఈ సారి గట్టిగా నవ్వినట్టనిపించింది. పెద్ద సంసారాన్ని ఈదుతున్న నాకు బస్సులో బేలెన్స్ చేసుకోవడం ఓ లెఖ్ఖా అనే లెక్కలేనితనం ఆ నవ్వులో వుందనిపించింది.

ఉళ్ళు పచ్చగా వున్నాయు. దుమ్ముతో మాసిపోయిన పాత డిజైన్ల మేడలు డాబాలు, బంగాళా పెంకుల ఇళ్ళు డెల్టా మనుషుల ధీమాకి సాక్షులుగా నిలబడ్డాయి. అయితే ప్రతి ఉరికీ మొదట్లో చివర్లో చెత్తగుట్టలు పేరుకుపోతున్నాయి. అవన్నీ ప్లాస్టిక్ సంచుల గుట్టలన్నట్టు వున్నాయి. నాగరికతకు అభివృద్దికి ఇండికేటర్లు అన్నట్టు మురికి మడుగులు కుళ్ళు వాసనలు లేని ఊరేలేదు. వానపల్లి విజ్జేస్వరం, మద్దూరు, డి ముప్పవరం, కానూరు, మోర్త, ఉండ్రాజవరం, వగైరా ఊళ్ళను డొక్కు బస్సులో గతుకుల సింగిల్ తార్రోడ్డు మీదుగా దిగవలసిన ఊరు చేరుకున్నాను…

అదేరూటులో సాయంత్రం ఐదున్నరకి తిరుగు ప్రయాణం మొదలైంది. బస్సు పట్టనంత మంది కాలేజి అమ్మాయులు అబ్బాయులు భలే సర్దేసుకున్నారు. ఈ బస్సులో కండక్టరమ్మ నోరున్న మనిషి. అబ్బాయిల అరుపులు కేకల్ని కంటో్రల్లో పెట్టేసింది..దిగిపోయేటప్పుడు చాలా మందికి చిల్లర ఎగ్గొట్టేసింది.
మన ఆహారం కడుపునింపుకోవడం కాదు, అది ఒక రుచి సంక్కృతి…ఒక వ్యాధినివారణా/చికిత్సా విధానంకూడా…ముక్కు దిబ్బడ వల్ల శరీరం నెమ్ముగా అనిపించడం వల్లా సోమవారం నిర్ణయమైన కార్యక్రమానికి రాలేకపోవచ్చని ఆదివారం రాత్రే నిర్వాహకులకు చెప్పాను. తెల్లవారాక కొంత నయమనిపించి ప్రయాణమయ్యాను. సమావేశం ముగిశాక ఒక ఫ్రండ్ ఇంట్లో భోజనం…

ముందుగా మిరియాల అన్నం కమ్మగా, ఘాటుగా…సగం వొలిచిన / చిదిమిన వెల్లుల్లి రేకల మధ్య బంగారం రంగులో వేగి కరకరలాడిన వెల్లుల్లి పాయ..మాడిపోకుండా అలా వేయించడం గొప్ప నైపుణ్యమనిపించింది…తరువాత పలుచగా వున్న ముద్దపప్పులో నెయ్యి పోసి పక్కనే ఓ కప్పు వుంచారు. అందులో వుప్పు కలిపిన నిమ్మరసం, చిన్న చక్రాల్లా తరిగిన సన్న పచ్చి మిరపకాయలు, బుల్లి బుల్లి మామిడల్లం ముక్కలు నానుతున్నాయి. పప్పన్నానికి ఈ ఆధరువు కలుపుకుని తినాలి. ఇవి రుచిగా వుండటం మాత్రమే కాదు. కొన్ని గంటల్లోనే వొంటిని యధాప్రకారం చురుకైన స్ధితికి తెచ్చాయి. నన్ను పిలిచిన వారి పక్షాన శ్రీమతి కుమారి ఇచ్చిన ఆతిధ్యంలో ఒక కొత్త వంటకాన్ని కూడా రుచిచూపించారు. టమోటా, పాలకూర, మామిడికాయ లలు కందిపప్పుతో కలిపి వండటం..(కాలంతో సంబంధం లేని హైబ్రీడ్ పంటలు మినహా) సాధారణంగా మామిడి కాయ, పాలకూరా ఒకే సమయంలో వుండవు..ఆరెండూ వుండే ఈ పరిమిత కాలపు వంటను కరీంనగర్ స్నేహితురాలొకరు నేర్పించారని ఇది ఆప్రాంతపు ప్రత్యేక వంటకమని శ్రీమతి కుమారి చెప్పారు. పులుపుతో జతపడిన వగరు రుచే కొత్తగా వుంది. ఇందులో కూడా ఏదో ఆరోగ్య ప్రయోజనం వుండే వుండాలి. అందుకు ఆమెకు కృతజ్ఞతలు

అసలు ఏ ప్రయాణమైనా ఒక ఉత్సాహం…ఒక ఆనందం… పరిసరాల్ని గమనించి కొత్తవిషయాలు అర్ధం చేసుకోవచ్చు…చైతన్యం తో తొణకిసలాడే మనుషుల అందాల్ని రెప్పవేయకుండా చూడవచ్చు…’చూసింది చాల్లే ఇక అటు చూపు ఆపు’ అని ఇంటావిడ గిల్లేసేటంత రొమాంటిక్ గానే ఈ ప్రయాణం కూడా ముగిసింది.

IMG_0034.JPG

IMG_0505.JPG

విసుగురాని ప్రయాణం


నీళ్ళు…చేలు…తోటలు…రకరకాల ఛాయల్లో పచ్చదనాలు…రికార్డుల కోసమే సరిహద్దులు తప్ప ఊరూ ఊరూ కలిసిపోయినంత చిక్కగా వుండే గోదావరి డెల్టాలో ఏప్రయాణమూ విసుగుకాదు…బస్సులో మనుషుల మాటలు వింటూంటే ప్రపంచం అర్ధమౌతుంది. కిటికీలోంచి కనుచూపు మేరా కాటన్ దొర కరుణ, గోదావరి తల్లి దయ కనబడుతాయి. సోమవారం ఉదయం 10 గంటలకు రాజమండ్రిలో నా ప్రయాణం మొదలైంది. ఆ రూట్ లో అరగంటకో బస్సు. ఎందువల్లో అంతకుముందు రెండు బస్సులు లేవు. బస్సు రాగానే ఆ రెండు బస్సుల రద్దీ దానిమీద పడిపోయింది. చివరి సీటు దొరికింది. 
నోరు తెరిస్తే గోదావరి యాస…వేషమేమో ప్రపంచ పోకడ.ముతక మనుషులు..నాజూకుతనం పులుముకున్న అమ్మాయులు…సౌకర్యవంతమైన హెయిర్ స్టయిళ్ళ అమ్మలు…పంచెలు…డ్రెస్సులు…జీన్ పాంట్లు…జరీ చీరలు…మట్టివాసనల భూమిపుత్రులు, పుత్రికలు… అసలు బస్సే తెలుగునేలలావుంది. ఒకతెలుగు దేశం ఆసామీ సభ్యత్వాల నమోదు గొప్పల లెక్కలు చెబుతున్నాడు…’ఆ సోది ఎవడికి గావాల, రోడ్డు కమ్ రైలు బ్రిడ్జిని బాగుజేయించమను’అని ఓ పెద్దాయన ఎద్దేవా చేశాడు…’మరే’ అని ఓ ముసలమ్మ వత్తాసు పలికింది. అపుడు బస్సు బ్రిడ్జిమీద నడుస్తోంది. వాళ్ళంతా రోజూ/తరచు ఆ బ్రిడ్జిమీద రాకపోకలు సాగించేవారేనని అర్ధమైంది. నిజమే! ప్రపంచస్ధాయి రాజధానో, టెక్నాలజీతో తుపానుని ఆపెయ్యడమో వారికి ‘ఎదవ సోదే’ మరి. వాహనాల్ని మనుషుల్నీ ఎత్తికుదేసే మూడు కిలోమీటర్ల నరకం నుంచి విముక్తే ఆ రూటు జనం తక్షణావసరం.
కండక్టరమ్మ కాస్త మెతక మనిషి. పాసింజర్లు లోకువకట్టేశారు. బస్సు బాగోలేదని, డబ్బులు పుచ్చుకోవడమే తప్ప ఆర్టీసీకి బాగుచేయించడం తెలీదా అనీ ఆవిడే బాధ్యురాలైనట్టు వాళ్ళు వాళ్ళు తలోమాటా అంటున్నపుడల్లా కండక్టరెస్ కిటికీలోంచి పచ్చతనాన్ని చూస్తూండిపోతోంది.
నిలబడి, చంకన పసిదాన్ని ఎత్తుకుని రెండో చేత్తో రాడ్డుకి వేలాడుతున్న బెల్టుని అందుకుని కుదుపుల్లో పడిపోకుండా తూలిపోతూ బేలెన్స్ చేసుకుంటున్న ఓతల్లికి పాపను ఇవ్వమని సైగచేశాను..ఓ నవ్వు నవ్వేసింది..’ఏడుస్తాది’ అని చిన్నగా అంది. తరువాత ఐదారు నిమిషాలకు నా బుర్ర వెలిగింది. నేను లేచి సీటు ఇవ్వవచ్చునని…మళ్ళీ సైగ చేశాను. ఈ సారి గట్టిగా నవ్వినట్టనిపించింది. పెద్ద సంసారాన్ని ఈదుతున్న నాకు బస్సులో బేలెన్స్ చేసుకోవడం ఓ లెఖ్ఖా అనే లెక్కలేనితనం ఆ నవ్వులో వుందనిపించింది.
ఉళ్ళు పచ్చగా వున్నాయు. దుమ్ముతో మాసిపోయిన పాత డిజైన్ల మేడలు డాబాలు, బంగాళా పెంకుల ఇళ్ళు డెల్టా మనుషుల ధీమాకి సాక్షులుగా నిలబడ్డాయి. అయితే ప్రతి ఉరికీ మొదట్లో చివర్లో చెత్తగుట్టలు పేరుకుపోతున్నాయి. అవన్నీ ప్లాస్టిక్ సంచుల గుట్టలన్నట్టు వున్నాయి. నాగరికతకు అభివృద్దికి ఇండికేటర్లు అన్నట్టు మురికి మడుగులు కుళ్ళు వాసనలు లేని ఊరేలేదు. వానపల్లి విజ్జేస్వరం, మద్దూరు, డి ముప్పవరం, కానూరు, మోర్త, ఉండ్రాజవరం, వగైరా ఊళ్ళను డొక్కు బస్సులో గతుకుల సింగిల్ తార్రోడ్డు మీదుగా దిగవలసిన ఊరు చేరుకున్నాను…
అదేరూటులో సాయంత్రం ఐదున్నరకి తిరుగు ప్రయాణం మొదలైంది. బస్సు పట్టనంత మంది కాలేజి అమ్మాయులు అబ్బాయులు భలే సర్దేసుకున్నారు. ఈ బస్సులో కండక్టరమ్మ నోరున్న మనిషి. అబ్బాయిల అరుపులు కేకల్ని కంటో్రల్లో పెట్టేసింది..దిగిపోయేటప్పుడు చాలా మందికి చిల్లర ఎగ్గొట్టేసింది.
మన ఆహారం కడుపునింపుకోవడం కాదు, అది ఒక రుచి సంక్కృతి…ఒక వ్యాధినివారణా/చికిత్సా విధానంకూడా…ముక్కు దిబ్బడ వల్ల శరీరం నెమ్ముగా అనిపించడం వల్లా సోమవారం నిర్ణయమైన కార్యక్రమానికి రాలేకపోవచ్చని ఆదివారం రాత్రే నిర్వాహకులకు చెప్పాను. తెల్లవారాక కొంత నయమనిపించి ప్రయాణమయ్యాను. సమావేశం ముగిశాక ఒక ఫ్రండ్ ఇంట్లో భోజనం…
ముందుగా మిరియాల అన్నం కమ్మగా, ఘాటుగా…సగం వొలిచిన / చిదిమిన వెల్లుల్లి రేకల మధ్య బంగారం రంగులో వేగి కరకరలాడిన వెల్లుల్లి పాయ..మాడిపోకుండా అలా వేయించడం గొప్ప నైపుణ్యమనిపించింది…తరువాత పలుచగా వున్న ముద్దపప్పులో నెయ్యి పోసి పక్కనే ఓ కప్పు వుంచారు. అందులో వుప్పు కలిపిన నిమ్మరసం, చిన్న చక్రాల్లా తరిగిన సన్న పచ్చి మిరపకాయలు, బుల్లి బుల్లి మామిడల్లం ముక్కలు నానుతున్నాయి. పప్పన్నానికి ఈ ఆధరువు కలుపుకుని తినాలి. ఇవి రుచిగా వుండటం మాత్రమే కాదు. కొన్ని గంటల్లోనే వొంటిని యధాప్రకారం చురుకైన స్ధితికి తెచ్చాయి. నన్ను పిలిచిన వారి పక్షాన శ్రీమతి కుమారి ఇచ్చిన ఆతిధ్యంలో ఒక కొత్త వంటకాన్ని కూడా రుచిచూపించారు. టమోటా, పాలకూర, మామిడికాయ లలు కందిపప్పుతో కలిపి వండటం..(కాలంతో సంబంధం లేని హైబ్రీడ్ పంటలు మినహా) సాధారణంగా మామిడి కాయ, పాలకూరా ఒకే సమయంలో వుండవు..ఆరెండూ వుండే ఈ పరిమిత కాలపు వంటను కరీంనగర్ స్నేహితురాలొకరు నేర్పించారని ఇది ఆప్రాంతపు ప్రత్యేక వంటకమని శ్రీమతి కుమారి చెప్పారు. పులుపుతో జతపడిన వగరు రుచే కొత్తగా వుంది. ఇందులో కూడా ఏదో ఆరోగ్య ప్రయోజనం వుండే వుండాలి. అందుకు ఆమెకు కృతజ్ఞతలు
అసలు ఏ ప్రయాణమైనా ఒక ఉత్సాహం…ఒక ఆనందం… పరిసరాల్ని గమనించి కొత్తవిషయాలు అర్ధం చేసుకోవచ్చు…చైతన్యం తో తొణకిసలాడే మనుషుల అందాల్ని రెప్పవేయకుండా చూడవచ్చు…’చూసింది చాల్లే ఇక అటు చూపు ఆపు’ అని ఇంటావిడ గిల్లేసేటంత రొమాంటిక్ గానే ఈ ప్రయాణం కూడా ముగిసింది.

Blog at WordPress.com.

Up ↑